معرفی «طرح جامع توسعه پایدار ایران» نوشته حسن شریعتمداری
کتاب «طرح جامع توسعه پایدار ایران؛ سه دوره تثبیت، بازسازی نهادی، نوسازی و نوآوری» نوشته حسن شریعتمداری، تلاشی گسترده برای پاسخ به یکی از مهمترین پرسشهای پیشِ روی ایران است: اگر کشور از وضعیت کنونی عبور کند، چگونه میتوان از بازتولید بحرانها جلوگیری کرد و یک مسیر پایدار برای بازسازی و توسعه ترسیم کرد؟
این اثر که در ژوئن 2026 در هامبورگ به پایان رسیده، توسعه پایدار را صرفاً به معنای رشد اقتصادی یا حفاظت از محیط زیست نمیبیند، بلکه آن را پروژهای چندبعدی میداند که اقتصاد، جامعه، محیط زیست، حکمرانی، زیرساخت، سرمایه انسانی و فناوری را به یکدیگر پیوند میدهد.
نقطه عزیمت کتاب، نقد وضعیت نهادی و ساختاری ایران و تأکید بر این ایده است که توسعه پایدار بدون حکمرانی شایسته، حاکمیت قانون، شفافیت، پاسخگویی و مشارکت شهروندان امکانپذیر نیست. از همین منظر، نویسنده بخش قابل توجهی از کتاب را به بررسی تاریخی مسئله حکمرانی در ایران و ارائه دو الگوی «حکمرانی شایسته غیرمتمرکز» و «حکمرانی شایسته فدرال» اختصاص داده است.
چارچوب اصلی کتاب بر یک مدل سهمرحلهای استوار است: مرحله نخست، تثبیت و توقف روندهای مخرب؛ مرحله دوم، بازسازی نهادی و نوسازی زیرساختهای حیاتی؛ و مرحله سوم، حرکت به سوی توسعه پایدار، اقتصاد دانشبنیان و آیندهسازی نسلمحور.
دامنه مباحث کتاب نیز فراتر از سیاست و اقتصاد است: اصلاح نظام بانکی و بودجه، آب و انرژی، حملونقل، محیط زیست، تأمین اجتماعی، سلامت، آموزش، آمایش سرزمین، جامعه مدنی، سیاست خارجی توسعهگرا، اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی، نوآوری و سرمایه انسانی از جمله موضوعاتی هستند که در این چارچوب بررسی شدهاند.
از ویژگیهای قابل توجه اثر، رویکرد برنامهمحور آن است. نویسنده در پی ارائه مجموعهای از ایدههای پراکنده نیست، بلکه میکوشد آنها را در قالب یک نقشه راه منسجم و بلندمدت کنار هم قرار دهد؛ نقشهای که خود آن را چارچوبی برای انتقال ایران «از چرخه بحران به مسیر آیندهسازی پایدار» معرفی میکند.
