بدون دسته

M R Karimi آنا دیلی، آنا سودو ایله انسانین جانینا گیریب، تکجه اؤلوم ایله جاندان چیخار. انسان آنا دیلینی آنا قارنیندا اولان چاغدان اؤیره­نیر. علم و عالیم­لر اثبات ائتمیشلر: انسان آنا قارنیندا اولدوغو زماندان آنانین اورَک دؤیونتولریله آنا دیلینی ده اؤیره­نیر، آنا هر زمان دانیشیر، هر دیلده فیکر ائدیر اوشاق دا اونو حیس ائدیر. حتا یئدیگی هانسی غذانین تامینی آنا بَیه­نیرسه، اوشاق دا اونو خوشلاییر. اوشاق بو اؤیزندیک­لریله بو دونیایا گلیر. دئمه­لی، آنا دیلی بیر نوع فطرتله باغلی­دیر.

   دیل، بیر لوکوموتیودیر کی اؤزو ایله واگونلاری ایره­لی چکیر. بو واگونلارین مختلیف یوکلری وار: بیری فرهنگ، بیری دبلر و عنعنه­لر، بیری تاریخ، بیری دوشونجه و فلسفه و . . .  هر بیری انسانا باغلی اولان معنویتی داشییر. هر زمان بیر دیل اؤلورسه بیر قاتار حرکتدن دایانیر. 1986م / 1364جو ایلده دونیا دیلچی­لری هوپی دیلی­نین سونونجو دانیشانی اؤلومونو "عمومی عزا" اعلان ائتدیلر. بو دیل 20جی عصرین باشلانغیجیندا تکجه 500 دانیشانی واریدی. او ایل سونونجو دانیشان دا اؤلدو. یانی هوپی دیلی، بشریت عالمیندن سیلیندی. قاتاری دایاندی. بشریت بو دیلین یاراتماسیندان محروم قالدی. بو، دیلچی­لرین انسانا اهمیت وئرمک­لرینی و انسانا حؤرمت بسله­دیک­لری گؤسته­ریر. دوغرودور، دیل اؤنملی بیر مساله­دیر، حتا انسان شخصیتی نئچه عاملدن یارانیر: ایناملار، اعتقادلار، اجتماعی دوروم و . . . آنجاق بونلارین حرکتی و تکوینی، دیل ایله مومکوندور.

 

   دیلدن بوگون دؤرد تعریف الده­دیر: آنا دیلی، ملّی دیل، رسمی دیل و اورتاق دیل. رسمی بیر قرارداددیر و حاکمیت اراده­سی اوندا واردیر. زمان کئچمه­سیله و توپلومون ده­ییشمه­سیله ده­ییشیله بیلر. آنجاق دیل مساله­سینی فرهنگی، معنوی و اجتماعی فضادان سیاسی بیر فضایا گتیرمک، اونو عرشدن فرشه گتیرمک کیمی­دیر. او زمان، تنوع، داها تهدید کیمی گؤرونر. ارباب – نؤکر سیستمی یولا دوشر. تأسوفله بوگون ایراندا بئله بیر دورومدا اوز – اوزه گلمیشیک.

   دیل بیر وسیله­دیر ایلگی قورماق، دوشونجه­نی بیریندن باشقاسینا چاتدیرماق وسیله­سی­دیر. عئینی حالدا دوشونجه وسیله­سی­دیر. انسانین باشقا حیوانلارا امتیازی، اونون دوشونجه­سی­نین وارلیغیندان آسیلی­دیر. دیل اولغون اولدوقجا دا دوشونجه اولغونلاشیر. دیل بیر لوکوموتیودیر کی آردیجا یوزلرجه واگونی چکیر و بو واگونلاردا تاریخ، ادبیات، دبلر و عنعنه­لر، فلسفه و باشقا کولتورلری داشییر. آنجاق لوکوموتیو دایاندیقدا بوتون واگونلار دا دایانیز. بیر دیلی دایانماسییلا بیر قاتار بشریتدن دایانیر. هئچ بیر دوشونجه­لی انسان بونا راضی اولا بیلمز.

آذربایجاندا تورک دیلی­نین تاریخی

    دیل مساله­سی ایران اسلامی جمهوروسونون آنایاساسیندا و رئیس جمهورون سئچگی­لر زمانی تعهد ائتدیگی­نی اساس توتاراق آذربایجان تورک دیلی­نین بحثینی الده ائدیریک؛ چونکی بوگونلر بو مساله آموزش و پرورش وزیری­نین اوسسوزجاسینا دانیشیقلاری بونو گؤسترمه­ده­دیر کی بیر سیرالار دیل قونوسونو ترسینه گؤسترمک اوچون چالیشیرلار.  

  دونیا ملتلری­نین تکجه بیر دیله مالیک اولمالاری ان اسکی زامانلاردان بوگونه قدر، بلکه ده هامی­نین آرزولاریندان اولموشدور. هله ده چوخلو آداملار واردیر کی دونیادا بیر دیلین اولدوغونو آرزولاییرلار. پیس دئییل بو ساحه­ده اسکی بیر داستانا اشاره اولونسون. توراتدا بابل بورجونون یارانماسینا مناسبت ایله بئله یازیر: نمرود مصر پادشاهی بوتون خالقی توپلاییر تا تانرییا اَل چاتماق اوچون بیر بورج دوزلتسینلر. بورجون دوزلمه­سی داوام تاپیر، آما آرادا تانری خالقین آراسیندا دیل فرقلیگینی یارادیر. داها هئچ کیم بیر - بیری­نین دیلینی دوشونمه­ییر. بونا گؤره بورج ایشی دایاندیریلیر و خالقین بیرلیگی پوزولور.

   بو اوسانا دونیا خالقلاری­نین بیر دیله مالیک اولما دیله­گینی دیله گتیریر. سؤز یوخدور کی دیل بیرلیگی انسانلارین بیرگه یاشاماغیندا یاردیمچی­دیر. تاریخ بویو چوخلو بیلگین­لر چالیشیبلار ائله بیر دیل یاراتسینلار بلکه هامی­نین دیلی اولا بیلسین و بوتون خالقلار اونونلا موافق اولسونلار. آنجاق نئچه دیل بئله­لیکله یارادیلاراق، هله ده سونوجلانمامیشدیر. بو دیللردن اسپرانتو، گولپوگ و باشقالارینی سایماق اولار. دیل مساله­سی تاریخی، عینی حالدا پیتلاشیق بیر مساله­دیر. بو زمینه ده هم ملی تعصبلر موجوددور و هم بیلگی دارازدیر. هله ملی و رسمی دیل اوزه­رینده درین چارپیشمالار گئتمه­ده­دیر.

    دیل، بیر گونده، بیر ایلده و یاخود نئچه اون ایلده یارانمیش اولات بیر فنومن دئییلدیر، عکسینه ده نئچه اون ایلده اورتادان گئدن دئییلدیر. بوگون مدییالارین ان تاثیرلیگینی نظرده توتاراق رادیو، تلویزیون، مطبوعه­لر، سینما و مدرسه­لرین وجودی ایله حتی تورکجه­میزین یاساق ساییلدیغی بیر زاماندا دیلیمیزی یوخا چیخارا بیلمه­میشلر و بیلمه­یه­جکلر. توپ – توفنگ ایله دیلی نابود ائتمک اولماز، مخصوصا بو زمانداکی دونیادا بوتون دوشونجه­لی انسانلار دیللرین آزادلیغینی بشریت ایلک حقوقلاریندان و ایلک ایستک­لریندن ساییرلار. بوگون دولت 100 ایل عرضینده  دیلی ده­ییشه بیلمه­میش، سلجوق حکومتی 1000 ایل بوندان قاباق نئجه باجارا بیلردی آت اوسته اسکی مکتب وسیله­سیله فارس یا آذری دیلینی آرادان آپارا بیلمیشدیر؟! معلومدور بئله بیر حادثه اوز وئرمه­میش و دیلیمیز همان بوگونکو تورکجه ایمیش.   

   بیلیم دونیاسی­نین عواملیقلا ایشی یوخ، شرافتله یاشاماق و انسان کیمی داورانیش، علم و منطقله ایلگیلی­دیر. نژادپرستی – عرقچیلیک دؤورانی توکه­نیب؛ بئله فیکیرلر هله بیزیم اؤلکه­ده واردیرلارسا دا تاریخه قویلانمالی­دیرلار.  

   تورک دیلی­نین ایراندا یاییلماسینا چوخلو قایناقلار وار. بونلار – تورکجه­میزین دوشمانلاری، چالیشیرلار سلجوقلاردان سونرا گلمه بیر دیل تانیتدیرسینلار. آنجاق میلاددان اؤنجه تورک دیلی­نین وارلیغی اوچون الده معتبر سندلر وار. شوبهه یوخدور کی هر دیلین اؤزونه محصوص اؤزه للیک لری و گؤزه للیک لری وار و هر بیر دیل گؤزلدیر. هر دیل اؤزو اوچون بلکه بشریت اوچون معنوی خزینه لری واردیر. دیلیمیز تورکجه دیر و ایراندا مین اللر تاریخی مالیکدیر. یئنه بونا تأکید ائدیرم کی بیز آذربایجانلیلار آتالاریمیز کیمی همیشه ایرانلی اولدوغوموزا گووه نیب و فارس دیلینی ده سئویریک. آنادیلینی سئوه نه پان تورک دئمک فقط نادان و احمق آداملارین ایشی دیر. ایران تاریخی هخامنشلرله باشلانماییر؛ بلکه 3000 ایل هخامشدن اؤنجه آذربایجاندا هورری لر، گوتتی لر، آراتتی لر، اوراتولار، ماننالار و مادلار یاشامیشلار و دونیا دیلچی لری بونلارین دیلی التصاقی اولدوغونو تصدیق ائتمیشلر. آنجاق اسلام دؤورونده تمام مورخلر، ایران و اؤزه للیکله آذربایجانین تورک اولدوغونو مسجل بیلمیشلر. خزرلر اسلام زمانی آذربایجاندا حکومت قورموش و دیللری تورکجه دیر و بوگون نوم بیتیک آدلی کتاب اونلاردان بیزه یادگار قالمیشدیر. اشلام و عرب مورخلری او جمله­دن طبری، ابن اثیر، ابن کثیر، جاحظ، ابن فضلان، ابن حسّول، ابن خلدون و باشقالاری آذربایجانی تورک یوردو بیلیرلر، آذربایجان خالقینی تورک دیللی بیلمیشلر و تورکلری تایید ائتمیشلر. تاریخ طبری­ده، عبید ابن شریه معاویه­یه راپوروندا، آذربایجانین تورکلر یوردو اولدوغونو آنیریق. (تاریخ طبری، 1352، ص 293).  همین کتابلار 24، 90، 99، 105 ایللری نین حادثه لرینده اسلام قوشونو آذربایجاندا تورک لرله اوز – اوزه گلدیکلرینی یازیرلار. ابن کثیر ده البدایه والنهایه اثرینده همین حادثه­لره اشاره ائدیر و تورکلرین وارلیغینی ایرانین باشاباشیندا و آذربایجاندا تایید ائدیر. جاحظ (160 – 255 ه) "رساله فی فضیله الاتراک" و "مناقب الترک" کتابلارینی یازیر. "تاریخ گزیده"نین یازدیغینا گؤره بنی عباس خلیفه­لری آذربایجاندا تورک کوماندانلاری الیله دولانیلیر (تاریخ گزیده، ص 341). هارون­الرشید زامانیندا تورکجه اثرلر عربجه­یه چئوریلیر. قرآن تورکجه­یه همین زمان چئوریلیر. بابک اؤزو تورکجه دیللی بیر آلپ­دیر. اونون 7 – 8 سرداری واریکن چوخونون آدی تورکجه­دیر. طرخان، سول تکین، آی تاخ، و بابک اؤزو تورکجه بیر آددیر (تاریخ طبری، ). بابک دئدیکده (باب­ک) یعنی - بالاجا بابا - ائتدیکلری ادعا گولونج بیر دوروم­دور. غزنویلر ساراییندا تورک دیللی شاعیرلرین ساییسی اون یئددی شاعیریمیز وار. ایلک باشدا آی تگین دایانیر، آردیجا کاتبی و باشقالاری واردیرلار. سلجوقی دؤورونده تورک سؤیله­ین شاعیرلرین ساییسی یوزدن آرتیق­دیر.  

   زمخشری ایرانی گزیب دولانیر، استرآباددان توتوب شوشتره قدر دولانیر و تورک سؤزجوکلرینی توپلاییر و "مقدمه الادب" اثرینده یازیر. بو اثر اوچ دیللی (عربجه، فارسیجا و تورکجه) بیر اثر اولاراق مین ایل سوره­سینده ایراندا شیرازدان توتوب اصفهان، مازندران و باشقا شهرلرده درسی کتاب کیمی مکتب­لرده اوخونوردو.

   بوگون فارس سویچولاری استعمارین پیاده­نظامی وظیفه­سینی بوینونا آلمیش و سید جواد طباطبایی کیمی سارساق آداملار ایرانی پارچالاما فیکرینده­دیرلر. بونلار ایراندا تفرقه سالیب خالقلاری ازمک فیکرینده­دیرلر، اربابلارینا بیر دستمال قازاندیرماق اوچون بیر بازاری اودا چکیرلر.

5جی یوزایلده اسلام دونیاسی تورکلرین الینده­دیر و خلافت دستگاهی تورکلرین الیله دولانیر. ایراندا دا دوروم بئله­دیر. قوتادغو بیلیک اثری ایراندا تانینمیش بیر اثردیر. سعید نفیسی­نین دئدیگینه گؤره بو کتابی آلپ ارسلان اوخوموش و صدراعظمی اولان خواجه نظام الملکدان ایسته­ییر بونا تای بیر کتاب یازسین تا سلطانلار اونون اساسیندا اؤلکه­نی دولاندیرسینلار تا اؤلکه آباد و خالق راحانلیقدا یاشاسین. آنجاق آلپ ارسلان اؤلور و اوغلو ملکشاه هله 18 یاشیندا اولاراق تخته چیخیر و او دا آتاسی­نین یولونو داوام ائدیر و 6 بؤیوک وزیرلردن ایسته­ییر "سیرالملوک" عنوانیندا کتاب یازسینلار و نهایت خواجه نظام­الملک­ون "سیاست نامه"­سی یازیلیر. بونلاری سیز کتابین اؤن سؤزونده نظام­الملک یازدیغی مقدمه­ده اوخویا بیلرسینیز.

5جی عصر تورک دیلی­نین یاییلماسی و ادبیاتی­نین زنگین بیر دؤوره­سی­دیر. بو زمان محمد ابن قیس اوغوز تورکلریندن "تبيان‌اللغات‌التركي علي لسان قنقلي" کتابینی یازیر. جاراله زمخشری "تفسير کشاف" و "مقدمة الادب"، محمد شهرستانی "الملل و النحل" اثرینی و اسماعيل جوهری فارابی "صحاح الجوهری" و يا "الصحاح فی اللغه" کتابلارینی بو تورک دیلی­نین گلیشمه­سی زامانی و اونون دوروموندا یازمیشلار.   

   تورک دونیاسی شرقدن توتوب غربه قدر یاییلیر. قاراخانلیلار چین جواریندا بؤیوک امپراتورلوق یارادیرلار. غزنویلردن اؤنجه ایراندا سوبکه­ری (Sübkəri) حکومتی فارس اوستانیندا یارانمیشدیر (تاریخ سیستان و ابن خلدون تاریخی) و اونلارین آردیجا غزنویلر، حکومتی الده ائدیرلر.

ابن سینا تورک بیر فیلسوف­دور و بوگون اونون دؤرد ورقدن عبارت سلطانی قطعینده یازیلان تورکجه اثری قاهره­ده خدیویه کتابخاناسیندا ساخلانیلیر. "فهرست المخطوطات الفارسیه"  اثرینده موجوددور.  بو کتابدا بئله یازیلمیشدیر: "اشعار ابن سینا و هی اشعار عربیه و فارسیه و ترکیه منسوب له فی­الطب و الحکمه، من ورقة ۱۹۲-۱۹۳" (فهرست المخطوطات الفارسیه فی­دارالکتب المصریّه بالقاهره: ج۱، ص۱۸).

سلجوق دؤورونده شیخ حسام الدین اینانج تاریخی بیر اثری یازیر و ملک نامه اثری اونون روایتلری اساسدا یازیلیر. ابن راوندی، رشیدالدین فضل الله و امیرعلی شیر نوایی بونا اشاره ائتمیشلر.  

   سعید نفیسی  فارس دیلینی آذربایجان عارضی دیل تانیتدیریر و یازیر:

این نکته مسلم است که زبان شعر فارسی زبان طبیعی و رایج مغرب ایران مخصوصا آذربایجان و اران نبوده و زبان مشرق بوده است که از راه ادبیات وارد این سرزمین شده است. شعر دری در آذربایجان از قرن پنجم و زمان اسدی و قطران آغاز شده و در قرن ششم در زمان ابوالعلاء گنجوی و خاقانی و نظامی و فلکی و قوامی و مجیرالدین بیلقانی که بزرگترین سرایندگان این سرزمین در این دوره اند به اوج بلندی خود رسیده است.

   ناچار شاعران بزرگ آذربایجان زبان دری را از مادر خود نمی آموخته و از آموزگار درمی یافته اند و اینکه گاهی در آثار ایشان مخصوصا در شعر خاقانی و نظامی ترکیبات و تلفیقات و تعبیراتی دیده می­شود که در عرف شاعران خراسان و عراق یعنی جایی که زبان دری زبان طبیعی بوده است دیده نمی شود جزین دلیل دیگری ندارد" (سعید نفیسی، کلیات قصاید و غزلیات نظامی گنجوی، ص ۱۳۶ و ۶۳).

   ایران دیللری – ایلک باشدا تورک دیلی­نین سیخینتیسی و آرادان قالدیرماسی، رضاشاه دوروندن باشلادی. پهلوی سارایی انگلیس دستوریله ایراندا تکجه بیر دیل اولسون و حتا ایران پرشیا آدلانماغینی ایره­لی یئریتمک ایسته­دی. بو حرکت اوچون تئوری لازیم ایدی. محمدعلی فروغی و خائن دولتیله برابر احمد کسروی کیمی ساتقینلاری ایشه چکدیلر تا "آذری زبان باستان آذربایجان" کیمی کتابلاری یازیب "سِر" لقبینی پاداش آلسینلار. همان زماندان مدرسه­لر و مکتبلر، مطبوعه­لر و آردیجا رادیو، وار گوجلریله دیلیمیزی محو ائتمه­یه دوردولار. بوتون گوج اونلارا تاپشیریلدی، محمود افشار کیمی اونلارجا ساتقین و خائن­لر اونا دستک اولدولار. اونلار "بیر دیل، بیر دولت" شعاریله یئنی مودئرن حکومت یاراتماغا چالیشدیلر و دیلیمیزی قیراغا قویدولار. بو یولدا آذربایجان خالقینا توهین، تهمت­لرله برابر دوستاق - سورگون ائتمه­لر ده باشلاندی. بیر طرفدن یالانچی بیر تاریخ بزه­ییب اونا گوونمک و بیر طرفدن تاریخی تحریف ائدیب تورکلری ازمک شدتلندی. دوزگون دوشونجه­لی­لری ده باسینج آلتیندا ازدیلر.

رضاشاه ایش اوسته گلمکله دیللرین ازیلمه سی ایراندا باشلاییر. بو سیاسته تئوری لازیم ایدی. محمدعلی فروغی دولتینی بو اساسدا قورور تا اربابی نین تئوری لرینی یئرینه یئتیرسین. احمد کسروی توئری آذری زبان باستان آذربایجان و اونون آردیندا دایانان شوونیست­لر: محمود افشارلار، مستوفی­لر، شیخ الاسلامی­لار، حمید احمدی­لر، علی مرشدی زادلار و باشقالاری تورک دیلینه قارشی چیخیب آرادان آپارماسینا گؤره تورک دیلینی یاساقلاییرلار. کتابلاری یاندیریرلار.

آنجاق اسلامی انقلابیمیزلا آزادلیق نسیمی اسیر. دیلیمیز دیرچلمه یه باشلاییر.

  بوگون علم و قاباقجیل انسانلار، چئشیدلی علم­لر طریقیله اثبات ائدیر کی آنادیلی هر بیر انسانین ایلکین بشری حاقلاریندان­دیر، انسانین وارلیغی، دوشونجه­سی آنادیلیله یارانیر، عصب­شناسلار، جامعه­شناسلار و دیلچی­لر آنادیلی­نین اؤنمینی دوشونوب و اعلان ائدیرلر. نه یازیق کی بئله دوشونن­لر ایراندا باسقی آلتیندا سؤزلرینی دئینده دوستاقلارا معروض قالیب و اصلا تورک اولمادیقلار حالدا دا "پان­تورک" آدلانیرلار (؟!).

   بیز بونا اینانیریق کی دولت ملتی­نین حقلرینی حفظ ائتمه­سه و مخصوصا آنادیللرینه حؤرمت قویماسا، اؤلکه­نین بیرلیگینی و تاماملیغینی تهلوکه­یه سالیر. آنادیلی انسانین ایلکین حقلریندن ساییلیر و بوگون دونیا دوشونرلری بو حق و حقوقو دانیلماز بیر حق هر بیر انسان اوچون بیلیرلر.

     کیملیک مساله­سی ایراندا ائله آغیر بیر سؤز اولوبدور کی هویت­طلب دئینده سانکی بیر خارق­العاده انسانلا طرف­دیرلر. اؤز آنادیلینه محبتی اولان کیمسه­نی تجزیه­طلب آدلاییب "پان تورک" بیلیرلر. آنجاق دوزو بودور کی بو گؤرکملی انسانلار انسانین ایلکین حقی اولان آنادیلینه باغلی­دیر والسلام. تکجه دیلینی سئویر و حقی بیلیر: آنادیلینده یازیب – اوخوسون. بوگون چوخلو اؤلکه­لرده نئچه دیللی اولماقلا گؤسترمیشلردیر: بیر اؤلکه­نین بیر پارچا اولدوغو دیلین بیر اولدوغوندا آسیلی دئییل، بلکه حقلری­نین بیر ساییلماسیندان ایره­لی گلیر. ایراندا اساسن تجزیه­طلب­لر اونلاردیرلار کی فارس دیلیندن باشقا دیللرین نابود اولماسینا چالیشیرلار.

 قومیتدن او قدر دانیشمیشلاردیر کی اؤز اصیل معناسینی الدن وئرمیش و آنادیلینی سئون انسانلار انزوایا چکیلیرلر بلکه تجزیه طلب آدلانماسینلار؟! آنجاق بوگون داها انسان اولماق و انسانی حقلری ایسته مک هر بیر ایرانلی­نین اوره­یینده یئر تاپمیش و بیر آریا سویچولوغو داها حناسی­نین رنگی قالمامیش؛ بوگون هر نوع نژادپرستلیق دالا قالان انسانلارین دوشونجه­سی­دیر.

    تأسوفله بوگون ایرانشهری عنوانی آلتیندا همان نژادپرستیک تئوریسی گوجلنمیشدیر. مدرسه لرده، بیلیم یوردلاریندا هله دیلیمیز اوخونماغا باشلاتمازدان، تلویزیوندا، درسی کتابلاردا، مختلف مدییالاردا تورکلره اهانت اولونور. کئچن ایکی ایلده بطحایی کیمی نادان کیمسه لر آموزش و پرورش وزیری اولور. او گلن گونده رضاشاهین گؤره بیلمه دیگی خیانت لری یئرینه اوتورتماغا چالیشیر. ایلک آددیمدا لهجه سی اولان انسانلاری معلم لیگه گؤتورلمه مک امرینی صادر ائتدی. سونرا معلم­لرین کلاسدا فارسیجادان باشقا دیللردن یارالانمالاریلا مخالفت ائتدی و اوگون اوشاقلاری 5 – 6 یاشیندا اولارکن اونلاردان فارسی امتحانی آلیب، فارسیجانی بیلمه­ین­لری مدرسه­یه قویماسینلار. بئله بیر خیانت دونیادا اینانیلمازدیر! بو حرمت، یعنی رضاشاهین ایشلرینی، انگلیسین هدفلرینی، محمود افشار و مستوفی کیمی­لرین خیانت­لرینی یئرینه یئتیرمک. ایندی دیلیمیز ائولرده اؤیره نیلیر. بو ایسته­ییر سون سنگریمیزی ده الیمیزدن آلسین.

آنجاق تکلیف­لریمیز:

1 – دیلیمیزی بیز قورومالی­ییق. دیلیمیزی دوزگون اؤیرنمه­لی­ییک. تاریخیمیز و ادبیاتیمیزلا تانیش اولمالی­ییق. پروفسور زهتابی دئمیشکن: تاریخینی بیلمه­ین بیر ملتی نوخود کیمی هر آشا تؤکرلر.

2 – دیلیمیزه صاحاب چیخمالی­ییق. بو او دئمک دئییلدیر کی بوگونه قدر صاحاب چیخمامیشیق بلکه بوگون بوینوموزدا داها آرتیق بیر وظیفه واردیر. اوشاقلاریمیزلا تورکجه دانیشماق گره­ک، مغازالاریمیزا و شرکتلریمیزه تورک آد قویماقلا شهریمیزی بزیه­یک،

3 - شهریمیزده و هر یاندا آنادیلیمیزدن یارارلاناق. دیلیمیزی دوشونمه­دیکده فارسیجا دانیشاق.

4 - دیلیمیزی علمی سویه­سینده اؤیره­نک

5 - دیلیمیزه دایاق دوروب و اونو دستکله­ک. تورکجه کتابلاری آلیب اوخویاق و کتابلارین تیراژینی 1000دن آرتیراق. کتاب آلماق بیر تکلیف­دیر. هر ائوده بیر کتابخانا دوزلتمه­لی­ییک. بئله­لیکله کتابلارین ساتیشی و یازارلاریمیزدان حیمایت ده یولونا دوشر.

6 - اوشاقلاریمیزا تاپشیراق مدرسه­ده آنادیللریندن یارارلانسینلار و معلم­لردن تورکجه دانیشیغی ایسته­سینلر.

7 – بیر – بیریمیزه دایاق دوروب، عالیم­لریمیزی، یازارلار و شاعیرلریمیزی دستکله­مک بیزه وظیفه­دیر.

8 – رأی قازانماق اوچون نماینده لر فعاللاشاجاق. آلدانمایاق، ایستک­لریمیزی آشکار – آیدین آچیقلامالی­ییق.

9 - عائیله ایچینده منطقی دانیشیقلاری زورلاندیرماق گرکدیر. ائویمیز، دیلیمیزه آلینماز بیر قالادیر. سون سنگریمیزدیر. اونو دوشمانا وئرمه­ریک.

   هامییا آیدینلاشدیرمالی­ییق: بیز ایرانلی ییق و فارس دیلی و بوتون دیللری سئویریک. فارس دیلینده آتا - بابالاریمیز مینلرجه شاه­اثرلر یاراتمیشلار، بیز ده داوام ائده­جه­ییک. بیز فارسی دیلیله دوشمن یوخ بلکه دوستوق؛ آنجاق دیلیمیزی سئویریک و سئوه­جه­ییک. ایندی اؤزونوزو راضی ائتمک اوچون نه ائدیرسینیز ائدین. بیز واریق و اولاجاییق.

10 – دیلیمیز اوچون رسمی اولماغی، آنا یاسانین 15جی اصلی تمامیله اجرا اولوب بشری حقوقلاریمیزدان بیرینجیسینی ایسته­ییریک. داها سؤز بسدیر آقالار، عمل وقتی­دیر.

11 - سون سؤزوم: اوخوماق، اوخوماق، اوخوماق و نهایتده قلم اله آلیب یازماق.