بدون دسته

منطقه آذربایجان ایران که درشمالغرب واقع ووسعتی۲۸۰هزارکیلومترشامل میشود این منطقه که نزدیک به۳۰میلیون جمعیت داردواستانهای آذربایجان شرقی ،آذربایجان غربی،زنجان ، اردبیل و مناطق ترک(آذری) نشین استانهای قزوین،همدان،کردستان،گیلان و…رادربرمیگیرد این منطقه علاوه برمنابع زمینی مستعد کشاورزی وباغبانی دارای معادن زیرزمینی غنی نیزمیباشدکه معادن نفت،مس،طلا،آلومینا وسرب وروی مهمترین آنهاست وهرکدام درسطح جهانی دارای ذخایرقابل ملاحظه یی بود می باشد.

۱-معادن نفت مغان وخزر
۲-معادن آلومینای سراب
۳-معادن مس سونگون
۴-معادن طلای تکاب
۵-معان سرب وروی انگوران
۱)نفت درمنطقه آزربایجان از منابع عظیم دست نخورد ه ای است که در صورت سرمایه گذاری می تواند از منابع مهم برای توسعه بوده ومنطقه راازنفت خوزستان وخلیج فارس بی نیازکند
معادن نفت مغان در بلوک های نفتی مغان ۱ و مغان ۲ با ذخایر ۴ میلیارد بشکه می تواند با مصرف فعلی ۱۰۰ سال نیاز داخلی منطقه را تامین کند.
پاره ای از حوزه های نفت وگازموجود در دریاچه خزر نیز در محدوده جغرافیا یی و روبروی سوا حل منطقه آذر بایجان (شهرستان آذربایجانی نشین آستارا وبخش آذربایجانی نشی لیسارشهرستان هشتپر)قرار گرفته، و مشترک با همسایه شمالی(جمهوری آزر بایجان ) است. از این مورد می توان به حوزه آراز-آلوو-شرق(البرز) اشاره کرد.
بر طبق برآورد های اولیه این معادن ۲۰ میلیارد شکه نفت درجا دارد که در صورت استخراج علاوه برتامین مصرف منطقه میتواندازمحل درآمد صادرات اقتصاد منطقه را دگرگون نماید.
البته علاوه بردوموردفوق وجودمعادن نفت وگازدیگردرسایرمناطق آذربایجان
باتوجه به وجودذخایرعظیم درحواشی شمالی وشرقی بسیار محتمل است. اما هیچ گونه اکتشافی انجام نگرفته است.
۲) معدن آلومینای سراب یکی ازعظیم ترین معادن ازاین نوع درجهان است ظرفیت پیش بینی شده آن۴ میلیارد تن می باشد و از نظر کارشناسان هیچ نوع پس ماندی ندارد و علاو ه بر ماده اولیه آلو مینیوم، سیمان، منیزیم و چندین نوع داد ه شیمیایی دیگر نیز می توان از آن استخراج کرد به نحوی که تمام موجودی این معدن قابل استفاد ه می باشد.
۳)معادن مس سونگون ورزقان این معدن درفاصله ۱۳۰ کیلومتری تبریز، ۷۵ کیلومتراهر و۳۰ کیلومتر ورزقان در محدوده روستای سون گون واقع است. این معدن در یک منطقه کوهستانی با متوسط ارتفاع ۲۰۰۰ متر بالای سطح دریا بر روی کمربند مس جهانی قرار دارد. این معدن به صورت توده نفوذی، بر روی رشته کوه‌های ارسباران (قره داغ) قرار گرفته‌است. این رشته کوه‌ها با ۸۰ کیلومتر عرض بخشی از کمربند آندزیتی آلپ- هیمالیا می‌باشند.
ذخیره احتمالی این معدن بیش از یک میلیارد تن و ذخیره قابل استخراج آن(با توجه به اکتشافات انجام گرفته) حدود ۷۹۶ میلیون تن برآورد شده‌است که در مجموع کل ذخایر قطعی، احتمالی و ممکن در محدوده سونگون حدود ۱٫۷ میلیارد تن سنگ مس با عیار ۶۱/. ٪ است است. در این معدن غیر از فلز با ارزش مس، مولیبدن، طلا، نقره و دیگر عناصر با اهمیت به صورت فلزات همراه وجود دارند.علاوه برمعدن عظیم سونگون معادن مس دیگر درمنطقه ورزقان،اهرومشگین اهر دردست پروژه ،عملیات ومطالعه برای اکتشاف واستخراج درآینده است
۴)آذربایجان به لحاظ موقعیت جغرافیایى و ساختار زمین شناسى داراى معادن گرانبهای طلا نیزمی باشد. که مهمترین آنها معادن طلای تکاب( آغدره وزره شوران )،قروه وورزقان میباشد معدن طلای زره‌شوران به عنوان بزرگترین معدن طلای ایران در ۳۵ کیلومتری شهرستان تکاب و ۱۵ کیلومتری مجموعه تاریخی تخت سلیمان واقع شده است. گواهی کشف معدن طلای زره‌شوران پس از عملیات اکتشافی گروه‌های داخلی و خارجی به نام سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی صادر شده است.. بر اساس مطالعات نهایی ذخیره قطعی معدن طلای زره‌شوران تکاب چهار میلیون تن کانسنگ طلا با عیار ۵٫۸ ppm (گرم در تن) برآورد شده است. ذخیره احتمالی این معدن ۳۰ میلیون تن با عیار متوسط ۵ ppm است.
معدن طلای آغدره به عنوان دومین معدن طلای کشورنیز در ۳۰ کیلومتری شهرستان تکاب واقع شده است.کارخانه فرآوری و استحصال طلای آغ‌دره در ۳۰ کیلومتری شهرستان تکاب با ظرفیت تولید سالیانه ۲/۲ تن به بهره‌برداری رسیده و هم اکنون فعال است.
سومین معدن طلای آذربایجان معدن طلای قروه است که درمنطقه آذری نشین شرق استان کردستان فعلی قراردارد
علاوه بر این اندیسها طلا، مناطقی دیگری نیز وجود دارند که دارای پتانسیلهای غنی از ذخایر طلا می باشند ولی به علت اینکه در این مناطق مطالعات زمین شناسی و اکتشافی مهمی صورت نگرفته است توانایی های معدنی این مناطق بطور صحیح شناخته نشده است. علاوه بر این به علت اینکه ذخایر طلا به همراه سایر کانیها مانند نقره، مس و غیره یافت می شوند به دلیل استخراج و عملیات نادرست، طلای موجود در این معادن از بین می رود.
برخی معادن طلا کشف شده در آذربایجان به شرح زیر می باشد.
- کانسارهای آقا میر، شرف آباد، هیزجان، خوینرود، سیه کلان، کوه قاجار، مازگر، مزرود و انجرد درمنطقه ورزقان
- کانسار نبی جان در شهرستان کلیبر
- کانسار مسجد داغی در شهرستان جلفا
- کانسارهای زگلیک، نقدوز، وزایلیک، قاومیش اولان، ساریخانلو، زرینه رکاب در منطقه اهر
- کانسارهای قره قلات، بایچه باغ تکاب
- معدن کانسارهای گچه کنبد، گزدره، آی قالاسی، چیچکلو و عربشاه درتکاب
- کانسارهای شاخ شاخ و اوچ دره در منطقه صائین قالا
- کانسارهای قیزل بولاق، کلیسا کندی و خانگل در منطقه چالدران
- کانسارهای قوچاش در منطقه قره ضیاالدین
- کانسارهای سیدتاج الدین در منطقه تسوج
- کانسار دلقوز داغ در منطقه عجب شیر
- کانسار دوستان در منطقه حسنلو سولدوز
- کانسارهای نازلو قره چمن و تیکمه داش در منطقه بوستان آباد
- معدن طلای خاروانا و اندیس های طلای آرموداق و آقوران در منطقه میانه
- کانسارهای خلف و خمس در منطقه خالخال
- معدن طلای دوست بیگلو و کانسار موئیل در منطقه خیاو (مشکین شهر)
- کانسار اسدآباد، چنگوری، خمارک و خوم دره در منطقه سلطانیه
- کانسار سهرین، سیدکندی، قره آغاج، قره گل، گل تپه، گویجه قیه و مهرجان در زنجان
- کانسار الوند،خلیفه لو، ریزه جین و زه آباد در ابهر
- معدن طلای توزلار در ماهنشان
- کانسار گازرخان در الموت قزوین
- کانسار قلعه سیلوار، داش کسن بهارلو و علی آباد دمق در همدان
۴)معدن سرب و روی انگوران در محدوده استان زنجان و در ۱۳۵ کیلومتری جنوب غربی شهر زنجان واقع شده است.
نزدیکترین روستا به معدن روستای قلعه جوق و نزدیکترین شهر به آن دندی با جمعیت می باشد. راه اصلی دسترسی جاده زنجان، دندی، معدن میباشدکه دارای مسافتی در حدود ۱۲۰ کیلومتر است.
این معدن انگوران در ناحیه ای کوهستانی و در ارتفاع متوسط محلی۲۹۵۰ متری قرار گرفته یکی ازبزرگترین معادن آذربایجان ودربین معدن سرب وروی یکی ازبزرگترین معدن جهانی است.
بر اساس اطلاعات قابل استناد، اولین فعالیت های استخراجی بر روی این معدن به سالهای ۱۳۰۱ یعنی ۹۰سال پیش بر می گردد. گویا در این سالها گالن را با روشهای قدیمی استخراج و برای مصارف عمومی ذوب می کرده اند. بعد از این زمان تا قبل از جنگ جهانی دوم تنها یک دوره معدنکاری کوچک مقیاس توسط شرکت کامینکو در منطقه انجام شده است .
استخراج معدن به صورت عمده، عملاٌ بیست سال بعدازآن با واگذاری معدن به بخش خصوصی آغاز شده است. در طی این سالها ماده معدنی به روش زیرزمینی استخراج می شد . با پیشرفت نسبی عملیات اکتشافی و تعیین ذخیره معدن مقدمات طراحی معدن روباز فراهم آمد و بدین ترتیب اولین طرح روباز معدن که تا مدتها نیز به عنوان طرح نهایی معدن شناخته میشد، در سال ۱۳۴۷ توسط آقای کندی از شرکت گلدن اسوشیت Golden Associate تهیه شد. این طرح برمبنای اطلاعات حاصل از ۵۲ گمانه اکتشافی و رسم مقاطع قائم توسط این اطلاعات تهیه شده است.
پس از شروع استخراج معدن به روش روباز، به طور معمول هرسال یا هرچندسال یک طرح استخراج و باطله برداری ارائه شده است.
چون استخراج تا کنون به روش روباز بوده ، بالطبع از بالاترین قسمت کانسار آغاز شده و فقط بخش های اکسیده کانسار و جزء کوچکی از کانسنگ های اکسیده را مورد استخراج قرار داده است . با توجه به بازار خوب سولفیدهای روی و سرب ، همواره چگونگی دستیابی و استحصال کانسنگ سولفوری ، مورد نظر بوده و در چندین مرحله مطالعاتی در این زمینه انجام شده است و در نهایت شرکت تهیه وتولید مواد معدنی جهت استخراج زون سولفوره اقدام به حفر تونل های اصلی نموده است.

 تبریز۱۳۹۱